คอลัมน์

เด็กประถมที่ญี่ปุ่นตักอาหารกลางวันเอง ทำความสะอาดห้องน้ำเอง

เผยแพร่: 15/10/2026

ที่ญี่ปุ่น เด็กประถมเดินไปโรงเรียนเอง ตักอาหารกลางวันแจกเพื่อนเอง และผลัดกันทำความสะอาดโรงเรียน รวมถึงห้องน้ำด้วยครับ ผมเลยลองเล่าชีวิตในโรงเรียนประถมที่ญี่ปุ่นเป็นภาษาไทย โดยมีชูจิมาร่วมคุยด้วย ก่อนหน้านี้ชูจิเล่าเรื่องโรงเรียนที่ไทยให้ฟังเป็นภาษาญี่ปุ่น คราวนี้ผมเล่ากลับกันเป็นภาษาไทยครับ เรื่องที่เล่ามาจากประสบการณ์ตรงของผม แต่ละพื้นที่และแต่ละยุคสมัยอาจแตกต่างกันนะครับ

เดินไปโรงเรียน

โรงเรียนที่ผมไปอยู่ใกล้บ้าน เดินแค่ประมาณ 5 นาทีครับ ที่ญี่ปุ่น ถ้าอยู่ในเมือง ส่วนมากจะมีโรงเรียนประถมอยู่ใกล้บ้าน เดินไม่เกิน 15 นาที ส่วนต่างจังหวัดไกล ๆ อาจเป็นอีกเรื่องหนึ่ง เด็ก ป.1 ก็เดินไปโรงเรียนเองได้ บางครั้งก็ไปกับรุ่นพี่แถวบ้าน ที่ผมเคยเห็นคือเด็กในละแวกเดียวกันจะรวมตัวกันที่จุดนัดพบก่อน แล้วรุ่นพี่ก็พาน้อง ๆ เดินไปโรงเรียนด้วยกันครับ

มีคนถามว่าบังคับให้ไปโรงเรียนที่ใกล้บ้านที่สุดหรือเปล่า ผมตอบว่าก็ไม่เชิงครับ ถ้าเป็นโรงเรียนเอกชนก็เลือกที่ที่อยากไปได้ แต่ถ้าเป็นโรงเรียนรัฐบาล ถ้าไม่มีเหตุผลพิเศษ ก็มักจะไปโรงเรียนที่อยู่ใกล้บ้านครับ

อาหารกลางวัน เด็ก ๆ ไปรับและตักแจกกันเอง

โรงเรียนของผมไม่มีช่วงพักดื่มนมครับ เรียนช่วงเช้าจนจบ แล้วก็ถึงมื้อเที่ยง โรงเรียนมีห้องครัว แม่ครัวเตรียมข้าวและกับข้าวไว้ให้เรียบร้อย ส่วนหน้าที่ของเด็ก ๆ คือไปรับข้าวและกับข้าวจากห้องครัวกลับมาที่ห้องเรียน แล้วตักใส่จานเป็นชุดแจกเพื่อน ๆ

ห้องเรียนของผมมีนักเรียน 36 คน แบ่งเป็นประมาณ 5-6 กลุ่ม กลุ่มละ 5-6 คน แล้วผลัดกันรับหน้าที่เป็นรายสัปดาห์ สัปดาห์นี้กลุ่ม A ตักข้าว ทุกคนในกลุ่มก็จะไปที่ห้องครัวพร้อมกันตอนพักเที่ยง บางคนถือกับข้าวอย่างหนึ่ง บางคนถืออีกอย่างหนึ่ง พอกลับมาที่ห้องก็แบ่งกันตักใส่จานให้เพื่อน ๆ มารับ แล้วเพื่อนก็ถือกลับไปกินที่โต๊ะ

ตอนไปรับอาหารที่ห้องครัว จะมีบอกไว้ว่าเมนูวันนี้คืออะไร ต้องตักปริมาณประมาณไหน และต้องคอยสังเกตด้วย เช่น วันนี้เป็นเมนูปลา คนหนึ่งได้ปลาหนึ่งส่วน ต้องจำไว้ ไม่งั้นตักมั่วไป คนสุดท้ายก็จะไม่มีปลา สัปดาห์ที่เป็นเวรตักอาหารก็ลำบากพอสมควร วันไหนที่เมนูมีขนมปังก็ดีหน่อย เพราะหิ้วกลับมาจากห้องครัวค่อนข้างง่าย แต่ถ้าเป็นข้าวจะหนัก พอกินเสร็จ กลุ่มที่เป็นเวรตักอาหารก็ยกจานไปคืนที่เดิม เป็นระบบมากครับ

ต้องกินให้หมด ถ้ายังไม่หมดก็ออกไปเล่นไม่ได้

ทุกคนกินด้วยกัน แต่ต้องกินให้หมดครับ ห้ามเหลือ นมเป็นตัวสร้างปัญหาเลย ผมชอบดื่มนม แต่เพื่อน ๆ ที่ไม่ชอบก็ทรมานทุกวัน แต่ก็ต้องดื่มครับ

พอกินเสร็จ ใครกินเสร็จก็ออกไปเล่นที่สนามได้ แต่ถ้ากินไม่หมด ก็ต้องเห็นเพื่อน ๆ ออกไปเล่นที่สนามกัน ได้แต่ค่อย ๆ กินต่อไป ต้องกินให้หมดก่อน แล้วค่อยออกไปเล่นข้างนอกครับ

เวลาทำความสะอาด รวมถึงห้องน้ำด้วย

หลังเล่นเสร็จ ก็กลับมาเรียนช่วงบ่าย แล้วก็ถึงเวลาทำความสะอาด ไม่ได้ทำแค่ห้องเรียนอย่างเดียว แต่ทำที่อื่น ๆ ในโรงเรียนด้วยครับ แบ่งเป็น 5-6 ทีม ทีมละ 5-6 คนเหมือนกัน จุดที่ต้องทำความสะอาดก็มี 5-6 แห่ง และเปลี่ยนไปตามสัปดาห์ สัปดาห์นี้ทีมเราทำความสะอาดห้องเรียน สัปดาห์ถัดไปก็เป็นส่วนอื่น ๆ ของโรงเรียน

แล้วบางสัปดาห์ก็ถึงคิวทำความสะอาดห้องน้ำ ต้องเข้าไปล้างห้องน้ำ กวาดน้ำ เป็นงานที่เหนื่อยพอสมควร ชูจิบอกว่า "ที่ไทยไม่มีนะ" สัปดาห์ไหนที่ถึงคิวห้องน้ำ ผมก็ใจเสียนิดหน่อย ทำก็เหนื่อย แต่พอสัปดาห์ถัดมาก็โอเคแล้ว ผ่านพ้นไปแล้วครับ

ที่ไทยก็มีวัน Big Cleaning ซึ่งเด็กนักเรียนเป็นคนทำความสะอาดห้องน้ำเหมือนกัน แต่ไม่ได้ทำทุกวัน ในคลิปยังพูดถึงด้วยว่าเรื่องการทำความสะอาดนี้อาจเชื่อมโยงกับวิธีคิดของคนญี่ปุ่นในการทำงานอยู่บ้างครับ

หลังเลิกเรียน กลับบ้านแล้วออกไปเล่นใหม่

พอทำความสะอาดเสร็จ ก็ถึงเวลาเลิกเรียน หลังจากนั้นทุกคนทำอะไรก็ได้ บางคนเล่นที่สนามต่อ บางคนกลับบ้าน ทิ้งกระเป๋าไว้ที่บ้าน แล้วก็ออกไปใหม่ ไปเล่นที่สวนสาธารณะ ที่ญี่ปุ่นเด็ก ๆ กลับบ้านด้วยตัวเอง ทิ้งกระเป๋าแล้วก็ออกมาเล่นกับเพื่อน ๆ ครับ

ส่วนเด็ก ป.1-3 ที่ยังเล็ก อาจทำแบบนั้นไม่ค่อยเป็น พอเลิกเรียนก็จะไปที่เหมือน After School ซึ่งอยู่ในโรงเรียน สำหรับเด็กที่พ่อแม่ทำงานอยู่ กลับบ้านไปก็ไม่มีใครอยู่ ก็จะไปตรงนั้น ที่นั่นมีเด็กที่อยู่ในสถานการณ์เดียวกัน และก็สนุกนะครับ ถึงจะชื่อ After School แต่ไม่ได้เรียน เล่นที่สนามหรือในห้อง มีเกมต่าง ๆ ที่ไม่ใช่เกมที่ต่อกับทีวี

พอขึ้น ป.4 ขึ้นไป ก็ดูแลตัวเองได้ระดับหนึ่งแล้ว พอเลิกเรียนก็กลับบ้าน ทิ้งกระเป๋า แล้วออกไปใหม่ ปั่นจักรยานไปทั่วเมือง หรือไม่ก็ไปที่สวนสาธารณะ ชูจิบอกว่าเรื่องไปปั่นจักรยานเล่นหลังเลิกเรียนแบบนี้ ที่ไทยอาจเหมือนกัน

เหมือนในเรื่องโดราเอมอน ที่ทุกคนมารวมตัวกันที่สวนสาธารณะ เด็ก ๆ จะตั้งชื่อเล่นให้สวนตามเครื่องเล่นเด่น ๆ เช่น "สวนสีชมพู" ชื่อจริงของสวนยาว ไม่มีใครจำได้หรอกครับ

ตอนแรกของซีรีส์ "โรงเรียนที่ญี่ปุ่น"

ที่ผมเล่าเป็นประสบการณ์ของผมเองทั้งหมด ถ้าเป็นที่อื่นหรือต่างยุคสมัย อาจไม่เหมือนที่ผมเล่าก็ได้ครับ คลิปนี้เป็นตอนแรกของซีรีส์ "โรงเรียนที่ญี่ปุ่น" ตอนต่อไปจะคุยกันเรื่องมัธยมต้น มัธยมปลาย และมหาวิทยาลัยครับ